Gewichtsschommelingen: waar komen ze vandaan?

Je hebt je calorieën netjes aangehouden, een lange wandeling gemaakt, er nog een krachttraining bij gedaan, en de volgende ochtend staat er een halve kilo bij. Dat is een van de meest ontmoedigende momenten in een traject, en bijna altijd een misverstand over wat de weegschaal meet.

Een weegschaal meet je totale massa. Daar zit vet in, maar ook spier, bot, bloed, vocht en de inhoud van je darmen. Alleen die eerste verandert langzaam; de rest kan van dag tot dag kilo's schelen.

7 oorzaken die je vaker tegenkomt#

1. De menstruatiecyclus. Door hormoonschommelingen houden veel vrouwen in bepaalde fasen van hun cyclus een kilo of meer extra vocht vast. Dat komt terug en gaat weer weg, elke maand.
2. Spierschade. Ben je gisteren zwaar of ongewoon getraind, dan gaat er vocht naar de betrokken spieren om het herstel te ondersteunen. Dat weegt.
3. Wisselende zoutinname. Meer zout dan gewoonlijk betekent meer vocht vasthouden, en 9 van de 10 keer een zwaardere ochtend erna. Eén maaltijd met sojasaus is genoeg.
4. Meer koolhydraten. Elke gram koolhydraat die als glycogeen wordt opgeslagen, bindt ongeveer 3 gram water. Een avond met meer koolhydraten dan normaal zie je de volgende dag terug: als vocht, niet als vet.
5. Darminhoud. Ben je nog niet naar het toilet geweest, of al 2 dagen niet, dan draag je dat gewicht letterlijk met je mee.
6. Alcohol. De dag na een avond drinken weeg je vaak juist lichter, door vochtverlies. Dag 2 erna heeft je lichaam dat vocht aangevuld en weeg je zwaarder dan op dag één. Dat zegt niets over wat je die dag hebt gegeten. Meer daarover in fitness en alcohol.
7. Slaap en stress. Beide verhogen cortisol, en cortisol laat je meer vocht vasthouden. Een drukke week kan zo weken vetverlies maskeren op de weegschaal, terwijl er onder water wel iets gebeurt.

Er zijn nog meer factoren, maar deze zeven verklaren het overgrote deel van wat mensen als een onverklaarbare uitschieter ervaren.

Hoe je er dan naar kijkt#

Niet naar de losse ochtend, maar naar de trend. Weeg je vaker, bijvoorbeeld elke ochtend op hetzelfde moment, na het toilet en voor het ontbijt, dan geeft één dag ruis en geeft een weekgemiddelde signaal. Vergelijk vervolgens het gemiddelde van deze week met dat van vorige week. Dat is het getal dat iets betekent.

Dat vraagt in het begin wat gewenning, want vaker wegen voelt tegenintuïtief als je juist van dat getal af wilt. Het werkt precies omgekeerd: hoe vaker je meet, hoe minder macht één meting heeft.

Waarom dit belangrijker is dan het lijkt#

De meeste mensen die halverwege afhaken, doen dat niet omdat het plan niet werkte, maar omdat de weegschaal iets zei wat niet klopte en dat als bewijs voelde. Weten waar die schommelingen vandaan komen, haalt de macht uit die ene ochtend.

Dat maakt schommelingen ook geen teken dat je iets verkeerd doet. Het is het bewijs dat je een lichaam hebt en geen machine.

Hoe wij hier binnen een traject mee omgaan, welke meetmomenten we aanhouden en wanneer we wel en niet bijstellen, bespreken we bij de kennismaking. Verder lezen: de energiebalans en vetpercentage 101.