Duizeligheid bij het verliezen van gewicht – waardoor komt dit?

Je bent 10 kilo lichter, je let goed op je voeding, en toch draait de kamer elke keer dat je uit een stoel opstaat. In de gym word je halverwege een set licht in het hoofd. De eerste gedachte is bijna altijd dezelfde: mijn bloedsuiker zakt, ik eet te weinig.

Dat is meestal niet wat er gebeurt. In de overgrote meerderheid van de gevallen gaat het om bloeddruk, niet om bloedsuiker.

Lage bloeddruk: de meest voorkomende oorzaak#

Overgewicht gaat samen met vernauwde bloedvaten en daarmee met een hogere bloeddruk. Neemt je vetmassa af, dan worden die vaten weer ruimer en daalt je bloeddruk. Dat is precies de gezondheidswinst waar het om ging, maar de weg erheen kan zich laten voelen als duizeligheid bij opstaan.

Wat het vaak versterkt, is dat er bij een traject nog iets anders verandert: de zoutinname. Bijna elke stap die mensen zetten om bewuster te eten, verlaagt die ongemerkt:

• minder eten in totaal: minder zout binnen
• minder kant-en-klaar en minder uit pakjes: minder zout binnen
• bewust producten met minder zout kiezen: minder zout binnen
• minder brood: minder zout binnen, want brood is een grote zoutbron
• meer bewegen en sporten: meer zweten, dus meer zoutverlies
• warm weer: nog meer zweten, nog meer zoutverlies

Zout speelt een directe rol in het regelen van je bloeddruk. Een tekort verlaagt hem. Zet dat bovenop de daling die het gewichtsverlies zelf al geeft, en je kunt uitkomen op een bloeddruk die te laag is, met duizeligheid en soms spierkramp als gevolg.

Waarom zout hier geen vijand is#

Zout heeft een slechte naam, en bij mensen met hoge bloeddruk, nier- of hartklachten is beperken vaak terecht medisch advies. Voor een gezond persoon zonder die klachten is dat anders: je lichaam regelt zijn zout- en vochthuishouding zelf, en sporters hebben er juist een verhoogde behoefte aan.

Wat veel mensen niet weten: met een onbeperkte voorraad water kun je nog steeds uitdrogen. Zout maakt het mogelijk om water de cellen in te transporteren. Vermijd je zout volledig, dan kun je het gevoel hebben dat het water je de neus uitkomt en tegelijk uitgedroogd raken.

Heb je veel last van duizeligheid en kramp, kijk dan dus eerst naar je zoutinname voordat je gaat sleutelen aan je calorieën.

Eén nuance daarbij: heb je overgewicht en daardoor een hoge bloeddruk, dan is zout beperken het gevolg aanpakken in plaats van de oorzaak. Dat is een helm dragen omdat je steeds tegen dezelfde lage balk loopt.

IJzertekort#

Een tekort aan ijzer kan bloedarmoede geven, en dat voelt als duizeligheid, futloosheid en kortademigheid bij inspanning. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, doordat er bij de menstruatie ijzer verloren gaat: hoe heviger de bloedingen, hoe meer. Ook inwendige bloedingen of een wond die blijft bloeden kunnen ertoe leiden.

Dit is er één die je niet zelf moet gaan behandelen. IJzer suppleren zonder tekort is niet onschuldig, en het is met een bloedonderzoek eenvoudig vast te stellen.

Ademhaling tijdens de training#

Wie tijdens een zware set verkeerd bracet of zijn adem te lang vasthoudt, kan licht in het hoofd worden en in het uiterste geval wegvallen. Dit is doorgaans het makkelijkst te herkennen van de vier, omdat het aan één specifieke oefening en één moment vastzit. Hoe bracen wél hoort, staat in de basis 101: bracen.

Wat je hiermee doet#

Kort samengevat: bij gewichtsverlies daalt je bloeddruk doordat je bloedvaten ruimer worden. Combineer je dat met een lagere zoutinname en met sporten in de warmte, dan zakt die bloeddruk verder. Blijft het aanhouden, dan zijn een ijzertekort en de ademhaling de volgende dingen om na te gaan.

Welke stap voor jou de juiste is, hangt af van je situatie. Meld duizeligheid en flauwvallen daarom altijd vroeg bij je coach, en bij voorkeur al voordat je begint als je er bekend mee bent. Heb je geen coach, of een coach zonder medische achtergrond, ga dan langs je huisarts.

En blijf doorvragen naar het waarom, ook bij ons. Zeggen wij 10 sets van 30 push-ups, dan hoort daar een onderbouwing bij die verder gaat dan een voorkeur. Waar je nog meer op kunt letten bij het kiezen van iemand die je begeleidt, staat in hoe herken je een goede coach.