Feit of fabel: de suikercrash

"Ik moet even wat eten, mijn bloedsuiker zakt." Het is een van de meest gebruikte verklaringen voor een dip halverwege de middag, en een van de minst kloppende. Om te zien waarom, is het handig eerst te weten wat er na een maaltijd werkelijk gebeurt.

Wat suiker is, en wat koolhydraten zijn#

Suiker is een voedingsmiddel dat voor 100 procent uit koolhydraten bestaat. 1 gram koolhydraat levert 4 kilocalorieën. En álle koolhydraten die je binnenkrijgt hebben invloed op je bloedsuiker, dus niet alleen wat er "suiker" op het pak staat.

Na vertering eindigt elke koolhydraat als glucose. Of die uit tafelsuiker komt, uit een volkoren boterham of uit een bak snoeptomaatjes: je lichaam ziet er uiteindelijk hetzelfde molecuul in. Wat verschilt is de snelheid waarmee het in je bloed komt.

Insuline: het systeem dat het regelt#

Komt er glucose in je bloed, dan stijgt je bloedsuiker en maakt je pancreas insuline aan. Insuline zorgt dat de glucose uit je bloed de cellen in gaat, waardoor de bloedsuiker weer daalt. Dat is een terugkoppelsysteem dat continu bijstuurt, zonder dat jij er iets voor doet.

Hoe hard de bloedsuiker stijgt hangt af van het product. Dat effect drukken we uit in de glycemische index (GI):

• hoge GI: boven 70
• middelmatige GI: 55 tot 70
• lage GI: onder 55

Hier zit een contra-intuïtief detail: volkorenbrood heeft een GI van ongeveer 75 en laat je bloedsuiker dus harder stijgen dan tafelsuiker. Dat maakt volkorenbrood niet slechter. Het laat zien dat de GI iets anders meet dan hoe gezond iets is.

Bovendien eten we vrijwel nooit één product op zichzelf. Vet, eiwit en vezels in dezelfde maaltijd vertragen de opname, waardoor de GI van een hele maaltijd sterk kan afwijken van de GI van de losse onderdelen. Brood met roomboter en kaas gedraagt zich anders dan brood alleen.

Waar de theorie van de suikercrash vandaan komt#

Bij diabetes werkt het bovenstaande systeem niet naar behoren. Bij type 1 maakt het lichaam zelf geen insuline aan; bij type 2 gebeurt dat nog wel, maar reageren de cellen er minder goed op of komt er te weinig vrij.

Daardoor kan de bloedsuiker bij diabetes echt te hoog of te laag uitslaan, en dat voelt naar: misselijk, klam, beverig, licht in het hoofd. Dat is de ervaring waar het woord "crash" op is gebaseerd, en die ervaring is echt. Alleen hoort ze bij een aandoening, niet bij een gezond lichaam dat een koekje eet.

Feit of fabel#

Bij gezonde mensen is de suikercrash een fabel. In medische termen zou een echte crash hypoglykemie zijn, en daar komen gezonde mensen na het eten van veel koolhydraten niet in de buurt: het regulatiesysteem vangt het op.

Heb je ooit een crash gevoeld van een volkoren boterham, ondanks die GI van 75? Vermoedelijk niet. Ervaar je dat wél consequent, dan is dat een reden om je bloedwaarden bij de huisarts te laten controleren, want dan gebeurt er iets wat om uitleg vraagt.

Wat je dan wél voelt#

De dip na een grote maaltijd bestaat. Alleen komt hij niet van je bloedsuiker maar van je zenuwstelsel, en dat is een ander verhaal. Dat staat in feit of fabel: de after-dinner-dip. Wil je weten hoe je maaltijden zo indeelt dat je energie gelijkmatiger door de dag loopt, plan dan een kennismaking.